230 rocznica uchwalenia KONSTYTUCJI 3 MAJA

Pamiętajmy, że uchwaloną 3.05.1791 r. Konstytucję uważa się za pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją. Konstytucja to ustawa zasadnicza czyli taka, która stanowi fundament wszystkich praw istniejących w państwie.

Polska, w której decyzje podejmowała szlachta, od połowy XVIII w. znajdowała się nad przepaścią. Za chwilę, w 1795 r., Polska miała przestać istnieć. Pozycja króla była słaba - a szlachta dbała głównie o własne interesy. Szlachta mogła wypowiedzieć posłuszeństwo władcy (a nawet najechać na niego zbrojnie - rokosz), blokowała zmiany i pilnowała swojej złotej wolności - nie chciała np. przyznać praw mieszczanom, nawet tym bogatym i uważała ich za gorszych od siebie. Prawo do liberum veto - czyli wolnego sprzeciwu stanu szlacheckiego wobec reform paraliżowało kraj.

Król Stanisław August Poniatowski próbował zmienić sytuację - między innymi poprzez Konstytucję. Została ona zaprojektowana w celu zlikwidowania wad systemu politycznego Polski opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej.

Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco szlachtę, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc nadużycia pańszczyzny. Konstytucja formalnie zniosła także liberum veto.

Załączniki